საბანკო სფერო & ფინტექი: გასაუბრების კითხვები და პასუხები
საქართველოს დიდ ბანკებში შერჩევა ხშირად ონლაინ ტესტით იწყება, რომელიც ლოგიკას, მათემატიკას და ზოგჯერ ინგლისურს ამოწმებს. შემდეგ ეტაპზე ტარდება ინტერვიუ HR-თან და პანელური გასაუბრება დეპარტამენტის ხელმძღვანელებთან, სადაც ხშირად საკრედიტო ან რისკის ქეისს განიხილავთ. ფინტექ კომპანიებში პროცესი უფრო მოკლეა, მაგრამ მეტ ყურადღებას აქცევენ მონაცემებთან მუშაობასა და პროდუქტის ხედვას.
როგორ მოვემზადოთ
- გაიმეორეთ ფინანსური ანგარიშგების საფუძვლები: ბალანსი, მოგება-ზარალი, ფულადი ნაკადები და ძირითადი კოეფიციენტები.
- ონლაინ ტესტისთვის წინასწარ ივარჯიშეთ რიცხვით და ლოგიკურ ამოცანებზე დროის შეზღუდვით.
- გაეცანით ბანკის ბოლო წლიურ ანგარიშს და მთავარ ციფრებს: სესხების პორტფელი, მოგება, ძირითადი სეგმენტები.
- პანელურ ინტერვიუზე პასუხი მიმართეთ ყველა წევრს და არა მხოლოდ იმას, ვინც კითხვა დასვა.
- მოემზადეთ კითხვისთვის, რატომ გსურთ ბანკში მუშაობა და არა სხვა სფეროში: კონკრეტული მიზეზი ზოგად პასუხზე ბევრად უკეთესია.
უმცროსი ფინანსური ანალიტიკოსი / საკრედიტო ოფიცერი: კითხვები
მცირე ბიზნესი 50 000 ლარის სესხს ითხოვს. რა ინფორმაციას მოითხოვდით და რას შეამოწმებდით?
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ საკრედიტო ანალიზის საფუძვლების ცოდნას და იმას, ფიქრობთ თუ არა გადახდისუნარიანობაზე.
ნიმუში პასუხი
მოვითხოვდი ბოლო ორი წლის ფინანსურ ანგარიშგებას, საბანკო ამონაწერებს, საგადასახადო დეკლარაციებს და ინფორმაციას არსებულ ვალდებულებებზე. მთავარია, ბიზნესის ფულადმა ნაკადმა სესხის ყოველთვიური შენატანი კომფორტულად დაფაროს, ამიტომ ვითვლიდი ვალის მომსახურების კოეფიციენტს. შევამოწმებდი საკრედიტო ისტორიას, ბიზნესის სეზონურობას და სესხის მიზნობრიობას. უზრუნველყოფას მეორე წყაროდ განვიხილავდი და არა გადაწყვეტილების მთავარ საფუძვლად.
ახსენით მარტივად, რა განსხვავებაა მოგებასა და ფულად ნაკადს შორის.
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ, ესმით თუ არა ფინანსების ძირითადი ცნებები და შეგიძლიათ თუ არა მათი მარტივად ახსნა.
ნიმუში პასუხი
მოგება აჩვენებს, რამდენი გამოიმუშავა კომპანიამ პერიოდში შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვით, მაშინაც კი, თუ ფული ჯერ არ მიუღია. ფულადი ნაკადი კი რეალურად შემოსულ და გასულ თანხას აჩვენებს. მაგალითად, კომპანიამ შეიძლება დიდი შეკვეთა გაყიდოს ნისიად და მოგებაში ჩაწეროს, მაგრამ ფული სამი თვის შემდეგ მიიღოს. ამიტომ მომგებიან კომპანიასაც შეიძლება ხელფასისა და სესხის გადასახდელი თანხა არ ჰქონდეს, და კრედიტის ანალიზისას ფულად ნაკადს განსაკუთრებით ვუყურებ.
კლიენტი, რომელსაც უარი ეთქვა სესხზე, ფილიალში გაბრაზებული მოვიდა. როგორ მოიქცევით?
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ, შეგიძლიათ თუ არა რთულ სიტუაციაში პროფესიონალიზმის შენარჩუნება და ბანკის წესების დაცვა.
ნიმუში პასუხი
კლიენტს ცალკე, მშვიდ ადგილას მოვიწვევდი და ჯერ ბოლომდე მოვუსმენდი, რადგან ხშირად ადამიანს უბრალოდ გაგება სჭირდება. შემდეგ იმ ფარგლებში, რაც ბანკის წესით შეიძლება, ავუხსნიდი უარის ზოგად მიზეზს, მაგალითად შემოსავალთან შედარებით მაღალ არსებულ ვალს. ვეტყოდი, რა შეიძლება შეცვალოს, რომ მომავალში დამტკიცების შანსი გაიზარდოს, ან შევთავაზებდი სხვა პროდუქტს, თუ ის მის საჭიროებას ერგება. გადაწყვეტილებას ზეწოლის გამო არ შევცვლიდი და საუბარს ჩავინიშნავდი სისტემაში.
უფროსი სპეციალისტი / რისკების ანალიტიკოსი: კითხვები
სამომხმარებლო სესხების პორტფელში ვადაგადაცილება ბოლო კვარტალში გაიზარდა. როგორ გააანალიზებთ?
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ, შეგიძლიათ თუ არა პორტფელის სეგმენტაცია და პრობლემის წყაროს მოძებნა მონაცემებში.
ნიმუში პასუხი
ჯერ ვინტაჟურ ანალიზს გავაკეთებდი, რომ გამეგო, ძველი სესხები გაუარესდა თუ ბოლო თვეებში გაცემული. შემდეგ პორტფელს დავყოფდი პროდუქტის, არხის, რეგიონის, შემოსავლის დონისა და სკორინგის ქულის მიხედვით. თუ, მაგალითად, ონლაინ არხით გაცემული სესხები ცუდად იქცევა, შევამოწმებდი, ხომ არ შეიცვალა ბოლოს დამტკიცების წესები ან მარკეტინგის სამიზნე აუდიტორია. დასკვნას ხელმძღვანელობას კონკრეტული წინადადებით წარვუდგენდი, მაგალითად სკორინგის ზღვრის შეცვლით.
როგორ ეკიდებით სიტუაციას, როცა გაყიდვების გუნდს კლიენტის დამტკიცება სურს, თქვენ კი რისკს ხედავთ?
რას ამოწმებენ: რისკის ფუნქცია ხშირად ბიზნესს ეწინააღმდეგება, ამიტომ ამოწმებენ დამოუკიდებლობასა და თანამშრომლობის ბალანსს.
ნიმუში პასუხი
ჯერ გაყიდვების მენეჯერს ავუხსნიდი, კონკრეტულად რა რისკს ვხედავ და რომელ ციფრებს ეფუძნება ჩემი შეფასება. შემდეგ ერთად ვეძებდით გამოსავალს, რომელიც რისკს მისაღებ დონემდე ამცირებს: ნაკლები თანხა, დამატებითი უზრუნველყოფა, თავდები ან უფრო მოკლე ვადა. თუ შეთანხმებას ვერ მივაღწევთ, საკითხს საკრედიტო კომიტეტზე გავიტანდი ჩემი დასაბუთებით. ჩემი მიზანი სესხის „ჩაჭრა“ კი არ არის, არამედ ის, რომ ბანკმა გააცნობიეროს რისკი, რომელსაც იღებს.
მოგვიყევით შემთხვევაზე, როცა ანალიზში შეცდომა აღმოაჩინეთ მას შემდეგ, რაც ანგარიში უკვე გაგზავნილი იყო.
რას ამოწმებენ: საბანკო სფეროში სიზუსტე და გამჭვირვალობა კრიტიკულია, ამიტომ ამოწმებენ, როგორ ასწორებთ შეცდომებს.
ნიმუში პასუხი
ერთხელ ყოველთვიურ რისკის ანგარიშში აღმოვაჩინე, რომ ერთი პროდუქტის მონაცემები ორჯერ იყო დათვლილი, რის გამოც ვადაგადაცილების მაჩვენებელი რეალურზე დაბალი ჩანდა. იმავე დღეს ვაცნობე ხელმძღვანელს, გამოვასწორე ციფრები და ადრესატებს განახლებული ვერსია გავუგზავნე მოკლე ახსნით, რა შეიცვალა. შემდეგ ანგარიშის მომზადებას დავამატე ავტომატური შემოწმება, რომელიც ჯამებს წყარო-სისტემის მონაცემებს ადარებს. მას შემდეგ მსგავსი შეცდომა აღარ განმეორებულა.
საკრედიტო დეპარტამენტის ხელმძღვანელი / რისკ-მენეჯერი: კითხვები
ლარის კურსი მკვეთრად გაუფასურდა. რა გავლენას მოახდენს ეს სესხების პორტფელზე და რა ზომებს მიიღებდით?
რას ამოწმებენ: საქართველოში ვალუტის რისკი აქტუალურია, ამიტომ ამოწმებენ მაკროეკონომიკური რისკის გაგებას.
ნიმუში პასუხი
ყველაზე დიდი რისკი იმ მსესხებლებზეა, რომლებსაც სესხი დოლარში აქვთ, შემოსავალი კი ლარში, რადგან მათი ყოველთვიური შენატანი ლარში იზრდება. ჯერ ამ სეგმენტს გამოვყოფდი და სტრეს-ტესტს ჩავატარებდი რამდენიმე კურსის სცენარით, რომ გამეგო, რამდენ კლიენტს გაუჭირდება გადახდა. რისკის ჯგუფის კლიენტებს პროაქტიულად დავუკავშირდებოდით და შევთავაზებდით რესტრუქტურიზაციას ან ლარში კონვერტაციას, სანამ ვადაგადაცილება დაიწყება. პარალელურად ახალი გაცემისას ვალუტის რისკის შეფასებას გავამკაცრებდი.
როგორ შეაფასებთ, რამდენად ეფექტიანად მუშაობს თქვენი საკრედიტო გუნდი?
რას ამოწმებენ: ხელმძღვანელის დონეზე ამოწმებენ, აბალანსებთ თუ არა სიჩქარეს, ხარისხსა და რისკს გუნდის შეფასებისას.
ნიმუში პასუხი
მხოლოდ გაცემული სესხების მოცულობას არ ვუყურებ, რადგან ეს გუნდს სარისკო გადაწყვეტილებებისკენ უბიძგებს. ვიყენებ რამდენიმე მაჩვენებელს ერთად: განაცხადის განხილვის საშუალო დრო, დამტკიცების წილი, გაცემული სესხების ხარისხი 6 და 12 თვის შემდეგ და აუდიტის შენიშვნების რაოდენობა. თითოეულ ანალიტიკოსთან ყოველთვიურად ვარჩევთ რამდენიმე მის გადაწყვეტილებას, განსაკუთრებით ისეთებს, რომლებიც მოგვიანებით პრობლემური აღმოჩნდა. ასე გუნდი სწავლობს და არა მხოლოდ გეგმას ასრულებს.
მოგვიყევით ურთულეს საკრედიტო გადაწყვეტილებაზე, რომელიც მიგიღიათ.
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ, როგორ იღებთ გადაწყვეტილებას გაურკვევლობაში და იღებთ თუ არა პასუხისმგებლობას შედეგზე.
ნიმუში პასუხი
ერთ-ერთი ძველი კორპორატიული კლიენტი, რომელიც წლების განმავლობაში უპრობლემოდ იხდიდა, მთავარი მყიდველის დაკარგვის შემდეგ ვალდებულებების რესტრუქტურიზაციას ითხოვდა. გაყიდვების გუნდი ახალი ლიმიტის გახსნას ითხოვდა, მაგრამ ფულადი ნაკადის ანალიზმა აჩვენა, რომ ეს მხოლოდ პრობლემას გადაავადებდა. კომიტეტს შევთავაზე ახალი ლიმიტის ნაცვლად გადახდების გრაფიკის გადაწყობა და დამატებითი უზრუნველყოფა, კლიენტის ბიზნეს-გეგმის კვარტალური მონიტორინგით. კომპანიამ ერთ წელიწადში ახალი მყიდველები მოიძია და სესხი სრულად დაფარა.
რისკების დირექტორი (CRO) / საბანკო ვიცე-პრეზიდენტი: კითხვები
როგორ ჩამოაყალიბებთ ბანკის რისკის მადას (risk appetite) და როგორ აქცევთ მას ყოველდღიურ ლიმიტებად?
რას ამოწმებენ: CRO-სგან ელიან, რომ სტრატეგიულ დონეს ოპერაციულ გადაწყვეტილებებთან დააკავშიროს.
ნიმუში პასუხი
რისკის მადას სამეთვალყურეო საბჭოსა და მენეჯმენტთან ერთად განვსაზღვრავდი ბანკის სტრატეგიიდან, კაპიტალის დონიდან და ეროვნული ბანკის მოთხოვნებიდან გამომდინარე. შემდეგ მას გავზომვად მაჩვენებლებად ვაქცევდი: კაპიტალის ადეკვატურობის შიდა მინიმუმი, ერთ მსესხებელსა და დარგზე კონცენტრაცია, უცხოურ ვალუტაში სესხების წილი და მოსალოდნელი ზარალის ზღვარი. თითოეულ მაჩვენებელს ექნებოდა გამაფრთხილებელი და მკაცრი ზღვარი და პასუხისმგებელი პირი. ყოველთვიურ დაფაზე მენეჯმენტი დაინახავდა, სად ვართ ამ ზღვრებთან ახლოს.
ბანკს სურს ფინტექ-სტარტაპთან პარტნიორობით ციფრული სესხების გაშვება. რა რისკებს შეაფასებდით?
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ, გესმით თუ არა ინოვაციის რისკები და შეგიძლიათ თუ არა ზრდის ხელშეწყობა უსაფრთხოდ.
ნიმუში პასუხი
შევაფასებდი რამდენიმე მიმართულებას: საკრედიტო რისკს ახალი სკორინგის მოდელის გამო, ოპერაციულ და კიბერ-რისკს პარტნიორის სისტემებზე დამოკიდებულების გამო, მონაცემთა დაცვას და ფულის გათეთრების წინააღმდეგ მოთხოვნებს დისტანციური იდენტიფიკაციისას. ასევე რეპუტაციულ რისკს, თუ პროდუქტი უპასუხისმგებლო სესხებად აღიქმება. ნაცვლად იმისა, რომ ყველაფერი ერთბაშად დავბლოკო, შევთავაზებდი პილოტს მცირე ლიმიტით, მკაფიო გაჩერების კრიტერიუმებით და პარტნიორის აუდიტით. ასე ბიზნესი სწრაფად სწავლობს, ბანკი კი რისკს აკონტროლებს.
როგორ ამზადებთ რისკის ფუნქციის მომავალ ლიდერებს?
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ მემკვიდრეობის დაგეგმვასა და გუნდის გრძელვადიანი განვითარების ხედვას.
ნიმუში პასუხი
ყოველ წელს თითოეულ მიმართულებაზე ვარჩევ ერთ-ორ ადამიანს, რომლებიც სამ წელიწადში ხელმძღვანელის როლს შეძლებენ, და მათთვის ინდივიდუალურ გეგმას ვადგენთ. გეგმაში შედის როტაცია რისკის სხვადასხვა მიმართულებაზე, კომიტეტის სხდომებზე პრეზენტაცია და ერთი რეალური პროექტის დამოუკიდებლად წარმართვა. ასევე ვუჭერ მხარს საერთაშორისო სერტიფიკაციებს, მაგალითად FRM-ს. ჩემი მიზანია, რომ ჩემი წასვლის შემთხვევაში ფუნქციამ მუშაობა უპრობლემოდ გააგრძელოს.
სხვა პროფესიების კითხვები
მზად ხართ გასაუბრებისთვის?
მოძებნეთ შესაფერისი ვაკანსია და გაგზავნეთ CV რამდენიმე წუთში.

