შესყიდვები & მომარაგება: გასაუბრების კითხვები და პასუხები
შესყიდვების სპეციალისტის გასაუბრება საქართველოში ჩვეულებრივ HR-თან და შესყიდვების ან ფინანსური განყოფილების ხელმძღვანელთან ტარდება. ხშირად გთხოვენ, Excel-ში შეადაროთ რამდენიმე მომწოდებლის შეთავაზება ან როლურ თამაშში ფასზე მოილაპარაკოთ, უფროს პოზიციებზე კი ხარჯების შემცირების ქეისს განიხილავენ.
როგორ მოვემზადოთ
- გაიმეორეთ Excel-ის ძირითადი ფუნქციები: VLOOKUP/XLOOKUP, კრებსითი ცხრილები და შეთავაზებების შესადარებელი ცხრილის აწყობა.
- მოამზადეთ ერთი-ორი მაგალითი ციფრებით: რამდენი დაზოგეთ, რა ვადაში და რა გზით.
- თუ კომპანია სახელმწიფო ტენდერებში მონაწილეობს, გაეცანით სახელმწიფო შესყიდვების ელექტრონულ სისტემაში მუშაობის ზოგად წესს.
- იცოდეთ Incoterms-ის ყველაზე გავრცელებული პირობები (EXW, FCA, CIF, DAP), თუ იმპორტთან იქნებით დაკავშირებული.
უმცროსი შესყიდვების სპეციალისტი: კითხვები
სამმა მომწოდებელმა ერთსა და იმავე პროდუქტზე შეთავაზება გამოგზავნა. როგორ შეადარებთ მათ?
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ, უყურებთ თუ არა სრულ ღირებულებას და არა მხოლოდ ერთეულის ფასს.
ნიმუში პასუხი
ჯერ დავრწმუნდებოდი, რომ სამივე ერთსა და იმავე სპეციფიკაციას, რაოდენობასა და მიწოდების პირობას გულისხმობს. შემდეგ ერთ ცხრილში შევადარებდი ფასს, ტრანსპორტირებასა და განბაჟებას, გადახდის ვადას, მიწოდების დროსა და გარანტიას. თუ ერთი ყველაზე იაფია, მაგრამ წინასწარ სრულ გადახდას ითხოვს და მიწოდებას ექვსი კვირა სჭირდება, ეს ფასში უნდა აისახოს. საბოლოო რეკომენდაციას მოკლე დასაბუთებით წარვუდგენდი ხელმძღვანელს.
მომწოდებელი გატყობინებთ, რომ შეკვეთა ერთი კვირით დაგვიანდება, საწყობში კი მარაგი სამ დღეში ამოიწურება. რას გააკეთებთ?
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ, რამდენად სწრაფად და ორგანიზებულად მოქმედებთ მიწოდების შეფერხებისას.
ნიმუში პასუხი
მაშინვე გავარკვევდი მიზეზს და ვკითხავდი, შეუძლია თუ არა ნაწილის ახლავე გამოგზავნა. პარალელურად დავუკავშირდებოდი ალტერნატიულ მომწოდებლებს მცირე, სასწრაფო პარტიისთვის. გაყიდვების ან წარმოების გუნდს დროულად ვაცნობებდი, რომ მოთხოვნის დაგეგმვა შეძლონ. შემდეგ ჩავწერდი ამ შემთხვევას და შევთავაზებდი უსაფრთხოების მარაგის ან შეკვეთის წერტილის გადახედვას, რომ ეს აღარ განმეორდეს.
მომწოდებელი შეკვეთის სანაცვლოდ ძვირფას საჩუქარს გთავაზობთ. როგორ მოიქცევით?
რას ამოწმებენ: შესყიდვებში ეთიკა კრიტიკულია, ამიტომ ამოწმებენ კეთილსინდისიერებას.
ნიმუში პასუხი
თავაზიანად, მაგრამ მკაფიოდ ვიტყოდი უარს და ავუხსნიდი, რომ კომპანიის წესები ამის უფლებას არ მაძლევს. ამ შემთხვევას ხელმძღვანელს ან შესაბამისობის განყოფილებას ვაცნობებდი, რადგან გამჭვირვალობა ჩემს დაცვასაც ნიშნავს. გადაწყვეტილებას მომწოდებლის შესახებ ისევ მხოლოდ ფასისა და ხარისხის კრიტერიუმებით მივიღებდი. ჩემი აზრით, შესყიდვების სპეციალისტის რეპუტაცია ნებისმიერ საჩუქარზე ძვირია.
შესყიდვების კატეგორიის მენეჯერი: კითხვები
მთავარი მომწოდებელი ფასის 15%-ით გაზრდას გთხოვთ. როგორ წარმართავთ მოლაპარაკებას?
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ მოლაპარაკებისთვის მომზადებას, არგუმენტაციას და ალტერნატივების ცოდნას.
ნიმუში პასუხი
შეხვედრამდე გავაანალიზებდი, რა ხდება ნედლეულის ფასებსა და ვალუტის კურსზე, რომ გამეგო, რამდენად დასაბუთებულია მოთხოვნა. ასევე წინასწარ მოვიძიებდი ალტერნატიული მომწოდებლების ფასებს, რომ მქონოდა საუკეთესო ალტერნატივა. მოლაპარაკებაზე ვკითხავდი, რისგან შედგება ზრდა, და შევთავაზებდი გაცვლას: უფრო გრძელი კონტრაქტი ან დიდი მოცულობა მცირე ზრდის სანაცვლოდ. თუ ზრდა გარდაუვალია, შევეცდებოდი, ეტაპობრივად შეიტანონ.
როგორ ააწყობთ კატეგორიის სტრატეგიას ისეთი კატეგორიისთვის, რომელსაც აქამდე არავინ მართავდა?
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ სისტემურ მიდგომას: ხარჯის ანალიზს, ბაზრის შესწავლას და მომწოდებლების სეგმენტაციას.
ნიმუში პასუხი
პირველ რიგში შევაგროვებდი ბოლო ერთი-ორი წლის ხარჯს: ვინ ყიდულობდა, რას, ვისგან და რა ფასად. ხშირად ჩანს, რომ ერთსა და იმავე რამეს სხვადასხვა განყოფილება სხვადასხვა ფასად ყიდულობს. შემდეგ შიდა მომხმარებლებთან დავაზუსტებდი მოთხოვნებს და შევისწავლიდი ბაზარს, ადგილობრივ და იმპორტიორ მომწოდებლებს. ამის საფუძველზე შევიმუშავებდი გეგმას: მოცულობის გაერთიანება, ტენდერი და ჩარჩო ხელშეკრულება შერჩეულ მომწოდებლებთან.
მოგვიყევით შემთხვევაზე, როცა შიდა დამკვეთი კონკრეტულ მომწოდებელს ითხოვდა და თქვენ არ ეთანხმებოდით.
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ, იცავთ თუ არა შესყიდვის პროცესს ურთიერთობის გაფუჭების გარეშე.
ნიმუში პასუხი
მარკეტინგის განყოფილებას უნდოდა, რომ ბეჭდვის მომსახურება ისევ ძველი სააგენტოსთვის მიგვენდო, რადგან „ყოველთვის მასთან ვმუშაობდით“. ვკითხე, რა მოსწონდათ მასში, და ეს — სისწრაფე და ხარისხი — ტენდერის კრიტერიუმებში ჩავდე. ტენდერში ძველი სააგენტოც მონაწილეობდა, ხოლო ნიმუშებს ერთად ვაფასებდით. გაიმარჯვა სხვა კომპანიამ, რომელიც 20%-ით იაფი იყო იგივე ხარისხით, და მარკეტინგმა შედეგს მხარი დაუჭირა, რადგან შეფასებაში თავად მონაწილეობდა.
შესყიდვების დეპარტამენტის ხელმძღვანელი: კითხვები
როგორ შეამცირებდით მიწოდების ჯაჭვის რისკს, თუ კრიტიკულ ნედლეულს მხოლოდ ერთი უცხოელი მომწოდებელი გაწვდით?
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ რისკების მართვასა და ბიზნესის უწყვეტობაზე ზრუნვის უნარს.
ნიმუში პასუხი
ჯერ შევაფასებდი, რამდენ ხანს გაძლებს წარმოება მიწოდების შეწყვეტის შემთხვევაში და რა დაგვიჯდება ეს. შემდეგ დავიწყებდი მეორე მომწოდებლის ძიებას სხვა ქვეყანაში ან რეგიონში და მის კვალიფიკაციას მცირე საცდელი შეკვეთებით. სანამ მეორე წყარო მზად არ არის, კრიტიკული ნედლეულის უსაფრთხოების მარაგს გავზრდიდი. მთავარ მომწოდებელთან კი ხელშეკრულებაში ჩავდებდი მიწოდების გარანტიებსა და ჯარიმებს.
ხელმძღვანელობა მოგთხოვთ, შესყიდვების ხარჯი წელიწადში 10%-ით შეამციროთ. როგორ მიუდგებით ამას?
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ სტრატეგიულ დაგეგმვას და იმას, მოიცავს თუ არა თქვენი გეგმა მხოლოდ ფასის „დაჭყლეტას“.
ნიმუში პასუხი
ხარჯს კატეგორიებად დავყოფდი და ყველაზე დიდ ხუთ კატეგორიაზე გავამახვილებდი ყურადღებას, სადაც ეფექტი ყველაზე დიდია. ფასზე მოლაპარაკების გარდა, ვიმუშავებდი მოთხოვნაზეც: სპეციფიკაციების სტანდარტიზაციაზე, ზედმეტი შესყიდვების შეწყვეტასა და მოცულობის გაერთიანებაზე. ფინანსებთან ერთად შევთანხმდებოდი, როგორ ითვლება დაზოგვა, რომ შედეგი სანდო იყოს. ყოველთვიურად წარვადგენდი პროგრესს და რისკებს, რომ ხარისხი და მიწოდება არ დაზარალდეს.
როგორ შეაფასებთ თქვენი გუნდის შესყიდვების სპეციალისტების მუშაობას?
რას ამოწმებენ: უნდათ ნახონ, გაქვთ თუ არა გუნდის მართვის მკაფიო და სამართლიანი სისტემა.
ნიმუში პასუხი
მხოლოდ დაზოგვას არ ვზომავ, რადგან ეს ზოგჯერ ხარისხის ან ვადების ხარჯზე მიიღწევა. ვიყენებ რამდენიმე მაჩვენებელს: დაზოგვა, მიწოდების დროულობა, შიდა დამკვეთების კმაყოფილება და შესყიდვის ციკლის ხანგრძლივობა. თითოეულ სპეციალისტთან თვეში ერთხელ ვარჩევთ შედეგებს და რთულ შემთხვევებს. საუკეთესო პრაქტიკას გუნდში ვაზიარებთ, განვითარების საჭიროებებზე კი ინდივიდუალურ გეგმას ვადგენთ.
შესყიდვების მთავარი დირექტორი (CPO) / მიწოდების ჯაჭვის ვიცე-პრეზიდენტი: კითხვები
როგორ აქცევთ შესყიდვებს ხარჯების ცენტრიდან ბიზნესის სტრატეგიულ პარტნიორად?
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ, ხედავთ თუ არა ფუნქციის როლს ორგანიზაციის მიზნებთან კავშირში.
ნიმუში პასუხი
პირველ რიგში შესყიდვებს ადრეულ ეტაპზე ჩავრთავდი ახალი პროდუქტებისა და პროექტების დაგეგმვაში, და არა მაშინ, როცა ყველაფერი უკვე გადაწყვეტილია. ყოველ ბიზნეს-ერთეულთან გვექნებოდა წლიური გეგმა, სადაც შესყიდვები ეხმარება ზრდას, ხარისხსა და ბაზარზე სწრაფ გასვლას, არა მხოლოდ დაზოგვას. დირექტორთა საბჭოსთვის ანგარიშში ვაჩვენებდი რისკების შემცირებასა და ინოვაციებს, რომლებიც მომწოდებლებიდან მოვიდა.
როგორ შეაფასებთ, ღირს თუ არა შესყიდვების ციფრული სისტემის (e-procurement) დანერგვა?
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ ინვესტიციების შეფასებისა და ტექნოლოგიური ცვლილებების მართვის უნარს.
ნიმუში პასუხი
ჯერ გავზომავდი დღევანდელ პროცესს: რამდენ დროს ხარჯავს გუნდი ხელით დამუშავებაზე, რამდენი შესყიდვა ხდება პროცესის გვერდის ავლით და რამდენად კარგად ჩანს ხარჯი. ამის საფუძველზე გამოვთვლიდი მოსალოდნელ სარგებელს და შევადარებდი სისტემის სრულ ღირებულებას, დანერგვისა და ტრენინგის ჩათვლით. დანერგვას ერთი კატეგორიით ან ერთი ერთეულით დავიწყებდი. წარმატება მომხმარებლების მიღებაზეა დამოკიდებული, ამიტომ პროცესი მარტივი უნდა იყოს.
მოგვიყევით ყველაზე რთულ სტრატეგიულ გადაწყვეტილებაზე, რომელიც მიწოდების ჯაჭვთან დაკავშირებით მიგიღიათ.
რას ამოწმებენ: ამოწმებენ, როგორ იღებთ გადაწყვეტილებას გაურკვევლობის პირობებში და როგორ ეკისრებით პასუხისმგებლობას.
ნიმუში პასუხი
წინა კომპანიაში მომიწია გადაწყვეტა, გადაგვეტანა თუ არა შეფუთვის შესყიდვა უცხოეთიდან ადგილობრივ მწარმოებელზე, რომელიც 8%-ით ძვირი იყო. ანალიზმა აჩვენა, რომ მიწოდების დრო ექვსი კვირიდან ერთ კვირამდე მცირდებოდა და ამით საწყობის მარაგი და გაყინული კაპიტალი საგრძნობლად ნაკლები ხდებოდა. საბჭოს სრული ღირებულება წარვუდგინე და გადასვლა ეტაპობრივად განვახორციელეთ. წლის ბოლოს მთლიანი ხარჯი შემცირდა, მიწოდების შეფერხებები კი თითქმის გაქრა.
სხვა პროფესიების კითხვები
მზად ხართ გასაუბრებისთვის?
მოძებნეთ შესაფერისი ვაკანსია და გაგზავნეთ CV რამდენიმე წუთში.

