ფინანსები / დაზღვევა · 12 კითხვა

ბიზნეს და ფინანსური ანალიტიკა: გასაუბრების კითხვები და პასუხები

ფინანსური და ბიზნეს ანალიტიკოსის გასაუბრება საქართველოში, განსაკუთრებით ბანკებსა და დიდ კომპანიებში, ხშირად Excel-ის ან SQL-ის ტესტით იწყება. შემდეგ მოდის ქეისი, მაგალითად ფინანსური მოდელის აწყობა ან იმის ახსნა, რატომ შემცირდა მოგება, უფროს პოზიციებზე კი შედეგების ხელმძღვანელობისთვის წარდგენასაც გთხოვენ.

როგორ მოვემზადოთ

  • გაიმეორეთ Excel-ის ფუნქციები (XLOOKUP, SUMIFS, კრებსითი ცხრილები) და SQL-ის საფუძვლები: JOIN, GROUP BY და ფანჯრული ფუნქციები.
  • იცოდეთ, როგორ არის დაკავშირებული ერთმანეთთან მოგება-ზარალის ანგარიშგება, ბალანსი და ფულადი ნაკადების ანგარიშგება.
  • ქეისში ხმამაღლა იფიქრეთ: ინტერვიუერისთვის თქვენი მსჯელობის გზა ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც საბოლოო ციფრი.
  • მოამზადეთ ერთი ანალიზის მაგალითი, რომელმაც რეალური გადაწყვეტილება შეცვალა, და იცოდეთ მისი ციფრები.

უმცროსი ფინანსური / ბიზნეს ანალიტიკოსი: კითხვები

კომპანიამ მოგება გამოაცხადა, მაგრამ ფული ანგარიშზე აკლია. როგორ არის ეს შესაძლებელი?

რას ამოწმებენ: ამოწმებენ, ესმით თუ არა მოგებასა და ფულად ნაკადს შორის განსხვავება.

ნიმუში პასუხი

მოგება აღრიცხვის პრინციპით ითვლება, ფული კი რეალურ შემოსვლებსა და გასვლებს ასახავს. მაგალითად, კომპანიამ შეიძლება დიდი გაყიდვა ჩაწეროს, მაგრამ კლიენტი სამ თვეში გადაიხდის, ან ფული მარაგში ან ახალ აღჭურვილობაში იყოს ჩადებული. ასევე სესხის ძირის დაფარვა ფულს ამცირებს, თუმცა მოგება-ზარალში არ ჩანს. ამიტომ ფულადი ნაკადების ანგარიშგებას ყოველთვის მოგებასთან ერთად ვუყურებ.

ხელმძღვანელმა ანგარიში დილით სჭირდება, მონაცემებში კი შეუსაბამობას აღმოაჩენთ. რას გააკეთებთ?

რას ამოწმებენ: ამოწმებენ სიზუსტეს, გამჭვირვალობას და იმას, გაგზავნით თუ არა გადაუმოწმებელ ციფრებს.

ნიმუში პასუხი

ჯერ შევეცდებოდი, სწრაფად გამერკვია მიზეზი: მაგალითად, ორ სისტემაში თარიღები სხვადასხვაგვარად ითვლება ან რაღაც ორჯერ ჩაიწერა. თუ დრო არ კმარა, ანგარიშს მაინც გავაგზავნიდი, მაგრამ შეუსაბამობას მკაფიოდ აღვნიშნავდი: რა თანხაზეა საუბარი და რომელ მაჩვენებლებზე მოქმედებს. ხელმძღვანელს წინასწარ მივწერდი, რომ მოულოდნელი არ ყოფილიყო. შემდეგ დღეს მიზეზს ბოლომდე გავარკვევდი და გასწორებულ ვერსიას გავუგზავნიდი.

მოგვიყევით შემთხვევაზე, როცა რთული მონაცემები არაფინანსურ ადამიანს მარტივად აუხსენით.

რას ამოწმებენ: ანალიტიკოსის ღირებულება ციფრების გასაგებად გადმოცემაშიცაა, ამიტომ ამოწმებენ კომუნიკაციას.

ნიმუში პასუხი

სტაჟირებისას გაყიდვების მენეჯერს უნდა ავუხსნა, რატომ იყო მისი ყველაზე დიდი კლიენტი ფაქტობრივად წამგებიანი. ცხრილის ნაცვლად ერთი მარტივი დიაგრამა გავაკეთე: შემოსავალი ერთ მხარეს, ფასდაკლებები, მიწოდების ხარჯი და გადახდის დაგვიანება მეორე მხარეს. ავუხსენი, რომ ყოველი 100 ლარის გაყიდვიდან ჩვენთან მხოლოდ 3 ლარი რჩებოდა. მან მაშინვე გაიგო პრობლემა და კლიენტთან ფასდაკლების პირობებზე ხელახლა ილაპარაკა.

საშუალო დონის ფინანსური და ბიზნეს ანალიტიკოსი: კითხვები

როგორ შეაფასებთ, ღირს თუ არა კომპანიისთვის ახალი ფილიალის გახსნა?

რას ამოწმებენ: ამოწმებენ საინვესტიციო ანალიზის ცოდნას: NPV-ს, ანაზღაურების ვადასა და დაშვებების ხარისხს.

ნიმუში პასუხი

ავაწყობდი ფინანსურ მოდელს ხუთი წლისთვის: საწყისი ინვესტიცია, მოსალოდნელი შემოსავალი, ოპერაციული ხარჯები და საჭირო საბრუნავი კაპიტალი. შემოსავლის დაშვებებს დავაფუძნებდი არსებული ფილიალების რეალურ მონაცემებზე, მსგავსი ლოკაციით, და არა ოპტიმისტურ ვარაუდებზე. გამოვთვლიდი NPV-ს, IRR-სა და ანაზღაურების ვადას, შემდეგ კი გავაკეთებდი მგრძნობელობის ანალიზს: რა მოხდება, თუ შემოსავალი 20%-ით ნაკლები იქნება. რეკომენდაციაში აუცილებლად ვახსენებდი რისკებსაც.

კვარტლის მოგება ბიუჯეტზე 15%-ით ნაკლებია. როგორ აუხსნით ხელმძღვანელობას, რატომ?

რას ამოწმებენ: ამოწმებენ გადახრების ანალიზს და იმას, შეგიძლიათ თუ არა მიზეზების ნათლად დაყოფა.

ნიმუში პასუხი

გადახრას დავყოფდი შემადგენელ ნაწილებად: მოცულობის ეფექტი, ფასის ეფექტი, პროდუქტების მიქსი და ხარჯების ცვლილება, და ამას ჩანჩქერის (waterfall) დიაგრამით ვაჩვენებდი. თითოეულ ნაწილზე გავარკვევდი ბიზნესის მიზეზს, მაგალითად კურსის ცვლილებას ან ერთი დიდი კლიენტის დაკარგვას. ხელმძღვანელობისთვის განვასხვავებდი ერთჯერად და მუდმივ ფაქტორებს. ბოლოს წარვადგენდი განახლებულ პროგნოზს წლის ბოლომდე და ორ-სამ შესაძლო ზომას.

როგორ ააწყობთ ფინანსურ მოდელს ისე, რომ სხვამაც ადვილად გამოიყენოს და შეცდომები ნაკლები იყოს?

რას ამოწმებენ: ამოწმებენ მოდელირების კულტურას და ხარისხის კონტროლს.

ნიმუში პასუხი

მოდელს ვყოფ ცალკე ფურცლებად: დაშვებები, გამოთვლები და შედეგები, და ყველა შესაყვანი ციფრი ერთ ადგილზე და ერთი ფერითაა. ფორმულებში ციფრებს პირდაპირ არ ვწერ, ფორმულებს ვინარჩუნებ ერთნაირს მთელ რიგში და ვამატებ შემოწმებებს, მაგალითად, რომ ბალანსი ბალანსდება. პირველ ფურცელზე ვწერ მოკლე ინსტრუქციას და ცვლილებების ისტორიას. მოდელის გაზიარებამდე კოლეგას ვთხოვ, რომ გადახედოს.

სენიორ სტრატეგიული ანალიტიკოსი / FP&A-ის ლიდი: კითხვები

როგორ წარმართავთ წლიური ბიუჯეტის პროცესს, როცა განყოფილებები სისტემატურად ზედმეტ თანხას ითხოვენ?

რას ამოწმებენ: ამოწმებენ პროცესის მართვას და დაინტერესებულ მხარეებთან რთულ საუბრებს.

ნიმუში პასუხი

პროცესს ვიწყებ ზემოდან: ხელმძღვანელობასთან ვთანხმდებით კომპანიის მიზნებსა და ხარჯების საერთო ჩარჩოზე, სანამ განყოფილებები მოთხოვნებს წარმოადგენენ. ყოველ დიდ მოთხოვნას უნდა ახლდეს დასაბუთება: რა შედეგს მოიტანს და როგორ გაიზომება. წინა წლების ფაქტობრივ ხარჯს ბიუჯეტს ვადარებ და ვაჩვენებ, სად რჩებოდა სისტემატურად გამოუყენებელი თანხა. განყოფილებების ხელმძღვანელებთან ცალ-ცალკე ვხვდები, რომ საუბარი პარტნიორული იყოს და არა მხოლოდ შემცირებაზე.

ლარის კურსი მკვეთრად შეიცვალა. როგორ შეაფასებთ ამის გავლენას კომპანიის შედეგებზე?

რას ამოწმებენ: საქართველოში ბევრი კომპანია იმპორტზეა დამოკიდებული ან უცხოურ ვალუტაში აქვს სესხი, ამიტომ ამოწმებენ სავალუტო რისკის გაგებას.

ნიმუში პასუხი

ჯერ გამოვყოფდი, რომელი შემოსავლები, ხარჯები, აქტივები და ვალდებულებები არის უცხოურ ვალუტაში, მაგალითად იმპორტული საქონელი ან დოლარში აღებული სესხი. შემდეგ გამოვთვლიდი ეფექტს რამდენიმე სცენარით: რა ემართება მარჟასა და მოგებას კურსის 5%-ით, 10%-ით და 20%-ით ცვლილებისას. ცალკე ვაჩვენებდი ფულად ეფექტსა და ბალანსის გადაფასებას. ხელმძღვანელობას შევთავაზებდი ზომებს, მაგალითად ფასების განახლებას, მომწოდებლებთან ლარში ფასის დაფიქსირებას ან ჰეჯირებას.

მოგვიყევით შემთხვევაზე, როცა თქვენმა ანალიზმა ხელმძღვანელობის უკვე მიღებული გადაწყვეტილება შეცვალა.

რას ამოწმებენ: ამოწმებენ გავლენას, გამბედაობას და იმას, როგორ წარადგენთ არასასურველ დასკვნებს.

ნიმუში პასუხი

ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა ახალი პროდუქტის ხაზის გაშვება, რადგან ბაზრის კვლევა დიდ მოთხოვნას აჩვენებდა. ჩემმა ანალიზმა აჩვენა, რომ არსებული მომხმარებლების ნაწილი უბრალოდ იაფ ახალ პროდუქტზე გადავიდოდა და მთლიანი მოგება შემცირდებოდა. დირექტორს ჯერ პირადად ვაჩვენე ციფრები, რომ შეხვედრაზე მოულოდნელი არ ყოფილიყო, და მოვამზადე ალტერნატივაც. საბოლოოდ პროდუქტი გაეშვა სხვა ფასით და მხოლოდ ახალ სეგმენტზე, რამაც ზარალი თავიდან აგვაცილა.

FP&A-ის ხელმძღვანელი / სტრატეგიის დირექტორი (CSO): კითხვები

როგორ შეაფასებთ სხვა კომპანიის შეძენის (M&A) შესაძლებლობას?

რას ამოწმებენ: ამოწმებენ სტრატეგიულ და ფინანსურ შეფასებას ერთად: ღირებულებას, სინერგიასა და ინტეგრაციის რისკებს.

ნიმუში პასუხი

ჯერ ვსვამ კითხვას, რომელ სტრატეგიულ მიზანს ემსახურება შეძენა: ახალ ბაზარს, ტექნოლოგიას თუ მასშტაბს, და შეგვიძლია თუ არა იგივე ჩვენით უფრო იაფად მივაღწიოთ. ღირებულებას ვაფასებ რამდენიმე მეთოდით, მაგალითად დისკონტირებული ფულადი ნაკადებითა და მსგავსი გარიგებების მულტიპლიკატორებით. სინერგიებს ვყოფ ხარჯების სინერგიად, რომელიც უფრო სანდოა, და შემოსავლის სინერგიად, რომელსაც სიფრთხილით ვუდგები. due diligence-ში განსაკუთრებულ ყურადღებას ვაქცევ ფარულ ვალდებულებებს, მთავარ კლიენტებსა და ორი გუნდის კულტურას.

როგორ ააწყობთ FP&A გუნდს, რომელიც ბიზნესის პარტნიორია და არა მხოლოდ ანგარიშების მომზადების ცენტრი?

რას ამოწმებენ: ამოწმებენ გუნდის ხედვას, დაქირავებასა და ფუნქციის განვითარების სტრატეგიას.

ნიმუში პასუხი

პირველ რიგში რუტინულ ანგარიშებს ავტომატიზაციას გავუკეთებდი, მაგალითად Power BI-ით, რომ ანალიტიკოსების დროის უმეტესობა ანალიზსა და რეკომენდაციებს დაეთმოს. თითოეულ ანალიტიკოსს მივამაგრებდი კონკრეტულ ბიზნეს-ერთეულს, რომ მისი პროცესები და ციფრები კარგად იცოდეს და მის შეხვედრებზე ესწრებოდეს. ვაქირავებდი ადამიანებს, რომლებსაც ტექნიკური უნარების გარდა აქვთ ცნობისმოყვარეობა და კომუნიკაციის უნარი. გუნდის წარმატებას ვზომავდი იმით, რამდენ გადაწყვეტილებაზე მოახდინა გავლენა.

როგორ შეიმუშავებთ კომპანიის ხუთწლიან სტრატეგიას გაურკვეველ ეკონომიკურ გარემოში?

რას ამოწმებენ: ამოწმებენ გრძელვადიან აზროვნებას, სცენარების დაგეგმვასა და ხელმძღვანელობის ჩართვას.

ნიმუში პასუხი

ზუსტ პროგნოზს ხუთი წლით წინ ვერავინ გააკეთებს, ამიტომ ვიყენებ სცენარების დაგეგმვას: ვარჩევთ ორ-სამ მთავარ გაურკვევლობას, მაგალითად ეკონომიკის ზრდასა და რეგიონულ რისკებს, და ვაწყობთ რამდენიმე სცენარს. თითოეულისთვის ვამოწმებთ, რომელი სტრატეგიული მიმართულება რჩება ძლიერი ყველა შემთხვევაში. ხელმძღვანელ გუნდს სემინარებში ვრთავ, რომ სტრატეგია საერთო იყოს და არა ერთი განყოფილების დოკუმენტი. სტრატეგიას ვყოფ წლიურ მიზნებად და მას ყოველ წელს გადავხედავთ.

სხვა პროფესიების კითხვები

მზად ხართ გასაუბრებისთვის?

მოძებნეთ შესაფერისი ვაკანსია და გაგზავნეთ CV რამდენიმე წუთში.